SHARE
X

Kierunki modernizacji ciepłowni komunalnych

Autor: Jacek Mszyca, Rzeczoznawca w Branży Ochrony Środowiska i Energetyki TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o.
Źródło: wnp.pl /sierpień 2012

Dynamiczny wzrost liczby inwestycji modernizacyjnych w energetyce zawodowej i przemysłowej to wynik wykorzystania mechanizmów wsparcia oraz możliwości uzyskania dofinasowania do inwestycji w odnawialne źródła energii oraz w kogenerację. Energetyka komunalna natomiast, szczególnie małe przedsiębiorstwa nieobjęte obowiązkiem uzyskania koncesji, dopiero teraz zaczynają zauważać nieuchronność zmian. Ciepłownictwo znalazło się w miejscu, gdzie bez znalezienia nowych źródeł przychodów, trudno myśleć o rozwoju. Jak w tej sytuacji powinny zachować się małe przedsiębiorstwa ciepłownicze?

Przedsiębiorstw które dysponują mocą ok. 5 MW i mniej jest w Polsce ok. 200. Należą one do lokalnych samorządów, spółdzielni mieszkaniowych oraz prywatnego kapitału. To właśnie te przedsiębiorstwa stają obecnie przed takimi wyzwaniami, jak zaostrzające się wymagania ochrony środowiska, wzrost cen paliw, brak dostatecznych środków finansowych itp.

Istotnym faktem jest również obniżający się poziom sprzedaży ciepła u dotychczasowych klientów. To przede wszystkim efekt podejmowania przez odbiorców działań termomodernizacyjnych, ale też rosnąca świadomość i wiedza na temat sposobów oszczędzania energii. Biorąc pod uwagę, że blisko 40% energii w Polsce, w tym ciepła, jest zużywana w budownictwie mieszkaniowym do ogrzewania budynków i podgrzewania wody użytkowej, wzrost efektywności wykorzystania energii jest naturalnym i pożądanym zachowaniem.

Ciepłownictwo znalazło się w miejscu, gdzie bez znalezienia nowych źródeł przychodów, trudno myśleć o rozwoju. Jak w tej sytuacji mają się zachować małe przedsiębiorstwa ciepłownicze? Nie chodzi wyłącznie o podejmowanie zupełnie nowych rodzajów działalności, niezwiązanych z energetyką, ale również o takie, które pozwolą na rozwój ekonomiczny i jednocześnie wzrost efektywności energetycznej. Jednym z możliwych kierunków modernizacji są inwestycje w technologie kogeneracji.

Czy inwestować w kogenerację?

Wraz z implementacją Dyrektywy 2004/8/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. w sprawie promocji kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii, w 2007 roku pojawiły się mechanizmy wsparcia wytwarzania energii elektrycznej w procesie tzw. wysokosprawnej kogeneracji.

Kogeneracja, to proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, który pozwala na oszczędność energii pierwotnej, ale nie tylko. Najważniejszym efektem dla przedsiębiorstwa jest poprawa ekonomiki działalności.

Wysokość wparcia zależy od mocy instalacji oraz rodzaju paliwa wykorzystywanego do wytwarzania energii. Najwyższe wsparcie otrzymują obecnie instalacje o mocy generatorów poniżej 1 MW oraz instalacje opalane paliwami gazowymi. Zilustrujmy to na przykładzie istniejącego przedsiębiorstwa będącego własnością gminy, które posiada kilka kotłowni, a jego przychody netto z działalności kształtują się obecnie na poziomie 2 mln zł rocznie. W wyniku prowadzonych prac termomodernizacyjnych u odbiorców, przedsiębiorstwo zanotowało spadek sprzedaży ciepła na potrzeby ogrzewania w ostatnich kilku latach o ok. 25%. Sprzedaż ciepła do podgrzewania wody utrzymuje się na stałym poziomie. Rozważono modernizację kotłowni o mocy 2 MW, która pracuje cały rok, na potrzeby ogrzewania i ciepłej wody użytkowej i zasilana jest gazem ziemnym wysokometanowym. Ciepło jest dostarczane do sieci ciepłowniczej. Budynki są wyposażane w węzły dwufunkcyjne centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej. Na podstawie przeprowadzonej analizy zapotrzebowania na ciepło, wybrano wariant modernizacji polegający na budowie układu kogeneracji o mocy generatora 250 kW i mocy cieplnej 280 kW, opartego na gazowym silniku spalinowym. Dla optymalnego wykorzystania jednostki, zastosowano także zasobnik ciepła. Tak dobrana moc pozwala na pracę silnika przez ok. 8000 h rocznie, uwzględniając niezbędne przerwy wynikające z przeglądów serwisowych. Łącznie nakłady finansowe na układy o planowanej, wynoszą ok. 1,2 – 1,5 mln zł. Zakres inwestycji obejmuje: budowę układu kogeneracyjnego w wersji kontenerowej, budowę przyłącza gazu i stacji redukcyjno-pomiarowej, budowę przyłącza i stacji transformatorowej średniego napięcia. Dobrana jednostka pokrywa zapotrzebowanie na podgrzewanie ciepłej wody użytkowej przez cały rok.

Planowane efekty przedstawiają się następująco: produkcja energii elektrycznej: 2000 MWh rocznie, w tym ok. 90% energii będzie sprzedawana do sieci elektroenergetycznej. Ze względu na koszt wytworzenia energii elektrycznej z gazu ziemnego, zakłada się przede wszystkim obniżenie kosztów energii zużywanej w kotłowni, natomiast energia sprzedawana będzie na poziomie średnich cen rynkowych dla źródeł kogeneracji o mocy poniżej 1 MW. Ciepło wytworzone w kogeneracji, wprowadzone do sieci ciepłowniczej: 6000 GJ rocznie. Cena ciepła będzie na poziomie obecnie obowiązującej taryfy. Planowana średnioroczna sprawność układu wyniesie 89%. Średnia cena świadectw pochodzenia energii z kogeneracji to 140 zł/MWh (ok. 94% opłaty zastępczej w 2013r.). Planowane przychody ze świadectw pochodzenia energii wyniosą 280 tyś zł rocznie.

Należy zaznaczyć, że przy obecnych cenach gazu ziemnego i średnich cenach energii elektrycznej nie przewiduje się możliwości znacznego zwiększenia rentowności z tytułu sprzedaży ciepła i energii elektrycznej. Głównym efektem będą przychody ze świadectw pochodzenia energii z kogeneracji.

Dodatkowe przychody z tego tytułu, spowodują wzrost o ok. 14% , w stosunku do dotychczasowych, co w znacznym stopniu poprawi sytuację finansową przedsiębiorstwa. Zwrot z inwestycji, w zależności od ostatecznych nakładów finansowych wyniesie od 4 do 5 lat, jednak nie tylko korzyści finansowe są ważne.

Realizacja budowy układu kogeneracji jest także wypełnieniem obowiązku gminy wynikającego z Ustawy – Prawo energetyczne, które wymaga uwzględnienie możliwości wykorzystania energii elektrycznej i ciepła użytkowego wytwarzanych w kogeneracji. Ponadto, lokalne źródła energii elektrycznej podnoszą poziom bezpieczeństwa energetycznego na terenie gminy i mogą być wykorzystane np. do zasilania awaryjnego strategicznych miejsc, takich jak szpitale, zakłady przemysłowe itp.

Opiniowanie instalacji

Przykładami działających instalacji, dla których opinie potwierdzające spełnienie wymagań formalnych wydali eksperci TÜV Rheinland Polska, są instalacje w szpitalu powiatowym w Oleśnie, czy w zakładach Tymbark-MWS. Dobrym przykładem jest też znacznie większa instalacja w ECO Kutno Sp. z o.o., która zastąpi część wyeksploatowanej ciepłowni węglowej, a to przyczyni się bezpośrednio do poprawy stanu środowiska i bezpieczeństwa energetycznego miasta.

Wymagania formalne dla wysokosprawnej kogeneracji to w szczególności wymagania rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 lipca 2011 r. w sprawie sposobu obliczania danych podanych we wniosku o wydanie świadectwa pochodzenia z kogeneracji oraz szczegółowego zakresu obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia tych świadectw, uiszczania opłaty zastępczej i obowiązku potwierdzania danych dotyczących ilości energii elektrycznej wytworzonej w wysokosprawnej kogeneracji (Dz. U. 2011r. Nr 176, poz. 1052).

Wymagania formalne i techniczne

Przy realizacji takich inwestycji, uzyskanie świadectw pochodzenia energii, wymaga też spełnienia kilku warunków formalnych i technicznych wynikających z Ustawy – Prawo energetyczne rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 lipca 2011r., w szczególności: zaprojektowania i wykonania wymaganych pomiarów strumieni energii wprowadzanej i wyprowadzanej z jednostki kogeneracji; opracowania procedur określania wielkości dotyczących wytworzenia energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji; opracowania wymaganego schematu jednostki kogeneracji; uzyskania koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w kogeneracji; potwierdzenie danych zawartych w sprawozdaniu rocznym , jakie muszą składać przedsiębiorstwa uzyskujące świadectwa pochodzenia energii z kogeneracji przez akredytowaną jednostkę.

Przyszłość ciepłownictwa komunalnego

Jak wskazuje praktyka, znaczna część przedsiębiorstw poddaje się dobrowolnemu audytowi kogeneracyjnemu jeszcze na etapie fazy projektowej lub przed złożeniem pierwszego wniosku o wydanie świadectw. Opinie oraz doświadczenie TÜV Rheinland Polska, pozwalają na potwierdzenia prawidłowości procedur określania wielkości dotyczących wytworzenia energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji oraz podnoszenie poziomu pewności uzyskania świadectw pochodzenia energii. Znane nam z przeprowadzanych audytów przykłady zastosowania kogeneracji o mocy kilkuset kilowatów, czy kilku megawatów pozwalają sądzić, że mają one przyszłość w ciepłownictwie komunalnym, nawet w niedużych przedsiębiorstwach.

TÜV Rheinland Polska jest w czołówce firm certyfikacyjnych i badawczych w Polsce. Spółka jest częścią międzynarodowego koncernu TÜV Rheinland Group, działającego w Niemczech od ponad 140 lat. Polski oddział w trakcie kilkunastu lat działalności zdobył pozycję eksperta w dziedzinie certyfikacji wyrobów, technologii, systemów zarządzania i personelu na krajowym rynku. Wśród klientów TÜV Rheinland Polska znajdują się obecnie największe przedsiębiorstwa m. in. z branży spożywczej, budowlanej, energetycznej i medycznej. Więcej informacji: www.tuv.pl

Kontakt dla mediów:
Agata Tynka
Specjalista ds. Public Relations
TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o.
tel.: +48 32 271 64 89 w. 105
email: agata.tynka@pl.tuv.com
www.tuv.pl