SHARE
X

Wymagania bezpieczeństwa dla przewijaków i wanienek

Autor: Michał Bak, Kierownik Laboratorium Mechanicznego TÜV Rheinland Polska

Pojawienie się dziecka poprzedza najczęściej okres długich przygotowań. Decydując się na zakup wyprawki dla noworodka warto zwrócić szczególną uwagę na to, by wszelkie przybory zaspokajały nie tylko potrzeby estetyczne rodziców, ale również były bezpieczne dla dziecka. Często bowiem zdarza się, że wyroby bardzo atrakcyjne pod względem wzornictwa, zastosowanych materiałów i kształtów nie spełniają podstawowych wymagań prawnych i powodują realne zagrożenie dla użytkowników.

Dla nowego członka rodziny organizowana jest wyprawka, na którą składają się m.in. akcesoria do karmienia, kosmetyki i przybory higieniczne, ubranka, meble czy wyposażenie do transportu i przenoszenia dziecka. Większość z wymienionych elementów oddziałuje bezpośrednio na dziecko i może wpływać na jego rozwój psychiczny i motoryczny, a także na komfort zarówno dziecka jak i rodziców. Przemyślany i rozsądny wybór elementów wyprawki staje się zatem niezmiernie ważny zagadnieniem.

Pobierz infografikę na temat bezpieczeństwa przewijaków i wanienek (PDF, 535 KB)

co sprawdzić przed zakupem przewijaka i wanienki

Bezpieczna wyprawka dla noworodka

Producenci i podmioty wprowadzające wyroby na rynek zobowiązani są wprawdzie ustawą o systemie oceny zgodności [Ustawa z 30 sierpnia 2002] do zapewnienia pełnego bezpieczeństwa produktów, lecz praktyka pokazuje, że nierzadko robią to niedbale lub nawet w ogóle nie stosują się podstawowych wymagań normatywnych.

Tego rodzaju podejście może powodować zwiększenie prawdopodobieństwa występowania wypadków z udziałem dzieci. Raporty publikowane przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów [Młody konsument] wskazują bowiem, że mimo dość dużej wiedzy w dziedzinie bezpieczeństwa, do obrotu handlowego nadal trafiają wyroby niezgodne, których używanie może skończyć się dla dziecka urazem bądź w skrajnych przypadkach trwałym kalectwem.

Rozpatrując wyroby, których rodzice używają w codziennej pielęgnacji dziecka można wskazać wiele potencjalnych zagrożeń, przykładowo: występowanie ostrych krawędzi w dostępnych dla użytkowników obrzeżach wanienek i przewijaków, brak stabilności i dostatecznej wytrzymałości stojaków do wanienek, przekroczone limity zawartości niebezpiecznych substancji w tworzywach sztucznych, mających kontakt z ciałem, błędnie wskazujące termometry naklejane na ścianki wanny, występowanie miejsc zakleszczenia palców i kończyn w przewijakach oraz wiele innych. Występowanie wszystkich tych zagrożeń powinno skłonić rodziców do refleksji nad jakością i bezpieczeństwem wyrobów jakie kupują swoim pociechom oraz uczulić na wybór produktów sprawdzonych, a najlepiej certyfikowanych przez znaną jednostkę certyfikującą.

Pobierz infografikę na temat bezpieczeństwa przewijaków i wanienek (PDF, 535 KB)

Wymagania techniczne dla przewijaków i wanienek

Prawo wspólnotowe reguluje precyzyjnie wymagania prawne dla wszystkich wyrobów, które znajdują się na rynku. Ponadto każdy producent jest zobowiązany do dostarczenia konsumentom produktów, których poziom bezpieczeństwa jest najwyższy przy uwzględnieniu obecnego stanu wiedzy technicznej w danej dziedzinie. W przypadku przyrządów stosowanych w utrzymaniu codziennej higieny noworodków jakimi są niewątpliwie przewijaki, wymogi techniczne zawarte są w normach PN-EN 12221-1 oraz PN-EN 12221-2 [PN-EN 12221-1+A1:2014-02; PN-EN 12221-2+A1:2014-02]. Regulują one kwestie bezpieczeństwa dla przewijaków stosowanych do użytku domowego dla dzieci o masie ciała do 15 kg i wskazują metody badań.

Przewijaki mogą występować jako części składowe innych mebli (np. przewijak zintegrowany z komodą lub łóżkiem). W takich przypadkach producent dokonując oceny zgodności musi wziąć także pod uwagę wymagania dla mebla, którego częścią jest przewijak. Pozwala to na wyeliminowanie zagrożeń pochodzących od innych mebli, które mogłyby bezpośrednio oddziaływać na dziecko znajdujące się na przewijaku. Wskazane powyżej normy rozróżniają ponadto dwa typy przewijaków. Typ 1 obejmuje przewijaki zaprojektowane dla dzieci w wieku do 12 miesięcy i wadze do 11 kg oraz typ 2 natomiast przeznaczone dla dzieci o wadze do 15 kg. Każdy w wymienionych typów przewijaków posiada odrębne wytyczne odnośnie minimalnych wymiarów powierzchni używanej do przewijania dziecka (tabela 1).

Tabela 1 Minimalne wymiary powierzchni do przewijania dzieci

Typ przewijaka Minimalna szerokość [mm] Minimalna długość [mm]
Typ 1 380 650
Typ 2 550 750

Jeżeli przewijaki lub ich elementy wykonane są z drewna, wówczas musi ono być wolne od porażenia biotycznego i nie może wykazywać śladów zgnilizny lub ataku owadów. Ponadto wszystkie powłoki wykonane z farb lub lakierów znajdujące się w tzw. strefie dostępu powinny odpowiadać wytycznym normy PN-EN 71-3 [PN-EN 71-3+A1:2014-12] dotyczącej migracji pierwiastków szkodliwych dla zdrowia człowieka. Wymaganie to dotyczy także wszelkich barwionych elementów wykonanych z tworzyw sztucznych, tekstyliów i skóry. Strefa dostępu definiowania jest z kolei przez normę jako obszar, do którego może dosięgnąć dziecko i obejmuje przestrzeń 550 mm powyżej i 200 mm wokół powierzchni przewijania. Przewijaki muszą być także pozbawione potencjalnych miejsc powodujących niebezpieczeństwo zakleszczenia dla palców, kończyn, głowy, szyi i tułowia dzieci. W celu uniknięcia niebezpieczeństwa uduszenia, wszelkie linki, sznurki lub wąskie kawałki tkaniny mogą mieć długość nie większą niż 220 mm. Minimalizuje to niebezpieczeństwo przypadkowego zawiązania takiego elementu wokół szyi dziecka.

Dodatkowym wszystkie krawędzie i naroża dostępne dla użytkowników przewijaków muszą być zaokrąglone lub zukosowane. Dotyczy to zarówno krawędzi dostępnych dla dziecka jak również dla dorosłych. Minimalny promień zaokrąglenia jaki jest wymagany przez normę przedmiotową dla górnych krawędzi przewijaka wynosi 2 mm. W obrocie handlowym znajdują się także przewijaki wyposażone w różnego rodzaju mechanizmy ruchome. Wyroby te powinny posiadać taką konstrukcję i rozwiązania funkcjonalne by odległość między poruszającymi się względem siebie elementami wynosiła mniej niż 5 mm lub więcej niż 12 mm. Zapobiega to i chroni palce przed ewentualnym zakleszczeniem lub zgilotynowaniem. Jeżeli przewijak posiada też mechanizm składania jakiejkolwiek części składowej, to winien on odpowiadać przynajmniej jednemu z wymienionych wymagań:

  • siła potrzebna do odblokowania mechanizmu musi wynosić min. 50 N, lub
  • do odblokowania wymagane są przynajmniej dwa następujące bezpośrednio po sobie ruchy, przy czym ruch drugi jest możliwy dopiero po wykonaniu ruchu pierwszego, lub
  • do odblokowania wymagane są dwa osobne, występujące jednocześnie ruchy, z których każdy opiera się na innej zasadzie.

Powyższe wytyczne minimalizują ryzyko samoczynnego złożenia się przewijaka przykładowo na skutek przypadkowych ruchów dziecka. Staje się to szczególnie istotne gdy dziecko osiągnie wiek ok. 6 miesięcy ponieważ wówczas stopień jego ruchliwości oraz zainteresowania przedmiotami będącymi w otoczeniu znacząco wzrasta. Niemowlak może wówczas pochwycić i zwolnić niezabezpieczony odpowiednio element blokujący mechanizm składania i spowodować upadek bądź przewrócenie.

Wszelkie części, które da się odłączyć lub oderwać od przewijaka siłą 50 N (dla części o wymiarach do 6 mm) lub 90 N (dla części o wymiarach powyżej 6 mm) nie mogą mieścić się całkowicie w cylindrze do badania małych części symulującym przełyk dziecka. Jeżeli oderwana od przewijaka część zmieściłaby się w cylindrze oznaczało by to, iż dziecko może połknąć ten element i udusić się. Gdy przewijak przeznaczony jest do demontażu w celu transportu, występujące w nim połączenia śrubowe powinny zapewniać wielokrotne pewne mocowanie części składowych. Nie są zatem dopuszczalne połączenia rozłączne wykonane z użyciem wkrętów typu gwint w drewnie. Przewijaki muszą ponadto gwarantować wystarczająca stateczność, by uchronić dziecko przed wypadnięciem na skutek ruchów własnych lub przypadkowego potrącenia przez osobę dorosłą. Wytrzymałość z kolei sprawdza się obciążając wyrób ciężarem 50 kg i weryfikując czy nie wystąpią jakiekolwiek odkształcenia plastyczne bądź inne uszkodzenia przewijaka. Wszelkie elementy wysuwne typu szuflady i półki muszą oprócz odpowiedniej wytrzymałości posiadać także blokadę wysuwu zabezpieczającą przed wypadnięciem z prowadnic.

Pobierz infografikę na temat bezpieczeństwa przewijaków i wanienek (PDF, 535 KB)

Badanie bezpieczeństwa wanienek

Zdarza się, że przewijaki są wyposażane przez producentów w zintegrowane wanienki do kąpania niemowląt. W takich sytuacjach bezpieczeństwo wanienek powinno być zweryfikowane w próbie obciążeniowej, temperaturowej i uderzenia. Test obciążeniowy polega na wypełnieniu wanienki wodą na wysokość 10 mm poniżej rantu. Po czasie 15 min. wanienka nie może ulec uszkodzeniu. Próba temperaturowa ma natomiast na celu zweryfikowanie zachowania się wanienki w wysokich temperaturach. Przeprowadza się ją napełniając wanienkę w ¼ wodą o temp. 90°C a po 5 min. uzupełniając pozostałe ¾ wanienki wodą o temperaturze między 5 a 15°C i pozostawiając całość na kolejne 5 min. Próbę uderzenia prowadzi się upuszczając 10-cio krotnie stalowa kulę o średnicy 50 mm i ciężarze 510 g z wysokości 600 mm.

Po przeprowadzeniu powyżej opisanych badań wanienka wraz z przewijakiem musi zachować funkcjonalność i nie może ulec uszkodzeniu. Wanienki dostępne w sprzedaży jako osobne wyroby winny również spełniać opisane wyżej wymagania. Szczególną uwagę należy jednak zwrócić na stojaki do wanienek oferowane w sklepach. Krytyczną kwestią dla tego typu wyrobów jest zachowanie odpowiedniej stabilności przy obciążeniu wodą i dzieckiem. Wprawdzie nie istnieje żadna specyficzna norma, która wprost wskazywałaby metody badań stojaków do wanienek, lecz koncern TÜV Rheinland opracował w tym przypadku własną podstawę badawczą. Stateczność bada się wówczas stawiając odpowiednio obciążony stojak na powierzchni nachylonej pod kątem 10°. Test ten są w stanie przejść z wynikiem pozytywnym jedynie te wyroby, które mają rozstaw nóg znacząco większy w stosunku do wymiarów podtrzymywanej wanienki. Warto też dodać, iż wszystkie przyrządy kąpielowe muszą spełniać wymogi bezpieczeństwa zamieszczone w Decyzji Komisji Europejskiej [Decyzja Komisji z dnia 6 stycznia 2010 r.]. Każdy z opisanych powyżej wyrobów powinien być ponadto posiadać szczegółową instrukcję montażu, obsługi i konserwacji oraz trwałą etykietę zawierająca m.in. nazwę i dane producenta.

Certyfikowany wyrób to dobry wybór

Podsumowując można stwierdzić, iż wyroby na pozór proste i mało skomplikowane jakimi są przewijaki, wanienki czy stojaki do wanienek mogą w skrajnych przypadkach okazać się wysoce niebezpieczne dla dzieci. Pomimo tego, iż producenci zobligowani są do zapewnienia spełnienia wysokich standardów mechanicznych i chemicznych przez tego typu artykuły, nierzadko tego nie robią. Zdarza się zatem, że do obrotu trafiają produkty o wątpliwej jakości, których użytkowanie może się zakończyć nieszczęściem. Rodzicie rozpatrując zakup odpowiedniej, a przede wszystkim bezpiecznej, wyprawki dla swojego dziecka stają więc przed bardzo trudnym wyborem. Przeciętny rodzic nie zna bowiem zawiłych i skomplikowanych wymagań prawnych i technicznych dla poszczególnych wyrobów. Dlatego tak cenne dla konsumentów są opinie jednostek, takich jak TÜV Rheinland, który od ponad 140 lat zajmuje się oceną zgodności wyrobów prowadząc kompleksowe badania i certyfikacje wszelkich produktów konsumenckich. Wybierając wyrób certyfikowany oraz opatrzony znakiem TÜV Rheinland (rys. 1) konsument może być pewny, że do oceny zgodności zastosowano odpowiednią procedurę oraz uwzględniono wszystkie wymagane normy i inne standardy techniczne.

Ponadto autentyczność każdego certyfikatu wydanego przez TÜV Rheinland można bezpłatnie sprawdzić w międzynarodowej bazie danych dostępnej pod adresem www.certipedia.com.

Literatura:

  • Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, Dz.U., nr 166, poz. 1360 z późn. zm.
  • Młody konsument – rynek towarów oferowanych dzieciom i młodzieży w świetle kontroli Inspekcji Handlowej, UOKiK, Warszawa, 2010.
  • PN-EN 12221-1+A1:2014-02 Artykuły dla dzieci -- Przewijaki niemowlęce do użytku domowego -- Część 1: Wymagania bezpieczeństwa
  • PN-EN 12221-2+A1:2014-02 Artykuły dla dzieci -- Przewijaki niemowlęce do użytku domowego -- Część 2: Metody badań
  • PN-EN 71-3+A1:2014-12 Bezpieczeństwo zabawek -- Część 3: Migracja określonych pierwiastków
  • Decyzja Komisji z dnia 6 stycznia 2010 r. w sprawie wymogów bezpieczeństwa, jakie muszą spełniać europejskie normy dotyczące krzesełek do kąpieli, akcesoriów kąpielowych oraz wanienek i stelaży przeznaczonych dla niemowląt i dzieci zgodnie z dyrektywą 2001/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady